İnce Hesaplar

5 HESAPLAMA ARAÇLARI

1 Beden Kitle İndeksi (BKİ)

Formül
Beden Kitle İndeksi (BKİ)= Ağırlık (kg) / Boy (m) ²

Vücut ağırlığının değerlendirilmesi (Yetişkinler için 19-24)

Yaş (yıl)	BKİ	Sınıflandırma
19-24	18,5 ve altı	Zayıf
	19,0 – 24,9	Normal
	25,0 – 29,9	Hafif şişman
	30,0 – 34,9	Şişman
	35.0 – 44.9	Sağlık açısından riskli
	45,0 – 49,9	Aşırı şişman
	50 ve üstü	Süper şişman

Zayıf:
BKİ: 18,5 ve altı

Beden Kitle İndeksi (BKİ) 18,5 ve altı olan bireyler; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından ‘riskli zayıf’ olarak kabul edilmektedir. Bu kişilerde vücut yağ dokusu, olması gerekenin altındadır. BKİ değeri 18,5 ve altında olan kişiler; düşük tansiyon, yüksek kolesterol ve kan şekeri dengesizliklerine karşı daha duyarlıdır. Bu bireylerde enfeksiyona yakalanma riski daha yüksek olup, enfeksiyon süresi de uzamaktadır. Vitamin-mineral yetersizliklerine bağlı olarak; saç dökülmesi, tırnak kırılması, demir yetersizliği anemisi, halsizlik ve mide bulantıları görülebilir.

Normal (Sağlıklı ağırlık):
BKİ: 19,0 – 24,9

Bu bireylerin boylarına göre ağırlıkları, olması gereken standartlardadır. Diyabet, yüksek kolesterol, kalp-damar hastalıkları, yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklara yakalanma riskinin en düşük olduğu gruptur. Beden Kitle İndeksi (BKİ) değerinin normal aralıkta olması, kimi zaman kişinin vücut ağırlığı değerlendirmesinde yeterli olmayabilir. Kişinin BKİ değeri normal aralıkta; fakat yağ oranı istenilen değerlerin yukarısında olduğunda, kronik hastalıklara yakalanma riski yükselir.

Hafif şişman:
BKİ: 25,0 – 29,9

Beden Kitle İndeksi (BKİ) değerinin 25,0-29,9 arasında olması, kişinin hafif şişman olduğunun göstergesidir. Bu halk arasında “balık etli” veya “toplu” olarak tanımlanan gruptur. Bu aralıkta, kişinin BKİ değeri ne kadar yükselmiş ise kronik hastalıklara yakalanma riski de bir o kadar artar. Kişinin en kısa zamanda yaşam tarzı değişikliği yaparak; sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz alışkanlığı kazanması gerekir.

Şişman:
BKİ: 30,0 – 34,9

Bu grup, 1. derece obezdir. Hastalıklara yakalanma riskinin yüksek olmasının yanı sıra bu grupta yer alan kişilerin yaşam süresi kısalabilir ve yaşam kaliteleri düşebilir. Kan şekeri dengesizlikleri, aşırı kiloya bağlı hipertansiyon, yüksek kolesterol ve ürik asit değerlerinin yüksek olması, sık rastlanan bir durumdur. Ayrıca aşırı kiloya bağlı olarak, eklem hastalıkları, uyku apnesi (uykuda solunum durması) gibi sağlık sorunları yaygındır. Ayrıca bu grupta yer alan kişilerde gelecekte çeşitli kanser türlerine yakalanma riski yükselir, safra taşı oluşum riski artar. Kişinin en kısa zamanda; doktor, diyetisyen ve bir egzersiz uzmanı desteği ile zayıflamaya başlaması gerekir.

Sağlık açısından riskli:
BKİ: 35,0 – 44,9

Obezite derecesinin 1 basamak daha artmış olduğu durumdur. Bu grupta yer alan kişilerde obezite riskleri yaklaşık 2 katına çıkar. İkinci derece obezitenin tedavisinde; diyet ve egzersiz tedavisi yeterli olmayabilir. Bu durumda doktor kontrolünde farmakolojik (ilaç) tedavisi gerekebilir. İlaç tedavisine destek olarak, diyet tedavisi uygulanır.

Aşırı şişman (Morbid obez):
BKİ: 45,0 – 49,9

Morbid obez, 3. derece obezite anlamı taşır. Genellikle bu grupta çeşitli kronik hastalıklar oluşmuştur. 2. veya 3. derece karaciğer yağlanması ile birlikte seyredebilir. Kişinin yaşam kalitesi oldukça düşmüş olup, birey, hareket etmekten yoksun hale gelmiş olabilir. Morbid obezitenin tedavisinde genellikle cerrahi müdahaleler (mide balonu, mide kelepçesi vb.) kullanılır.

Süper şişman
BKİ: 50 ve üzeri

Beden Kitle İndeksi (BKİ) değeri 50 ve üzeri olan bireylerin tedavisi ile morbid obezite tedavisi arasında bir fark bulunmamakla birlikte; bu grupta sağlık riskleri ve hastalıklar maksimum düzeydedir.

Yaşa göre uygun BKİ değerleri
Yaş (yıl)	BKİ	Sınıflandırma
19 -24	19 - 24	Normal
25 - 34	20 - 25	Normal
35 - 44	21 - 26	Normal
45 - 54	22 - 27	Normal
55 - 65	23 – 28	Normal
65 ve üstü	24 – 29	Normal

Kaynak: Sağlıklı Beslenme, Sağlıklı Lezzetler – Prof. Emel Alphan – Diyetisyen Serkan Tutar