METABOLİZMA NEDİR?
Memorial Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Diyetisyen Şefika Aydın
Metabolizma (bazal metabolizma), fiziksel olarak tamamen dinlenir durumdayken, vücudun harcadığı enerji miktarıdır. Bu değere günlük yaşamsal aktiviteler (ev işleri, yemek yeme, yürüyüşler) ilave edilerek, ‘Günlük Enerji’ ihtiyacı hesaplanır.
Herkesin vücudunun dinlenirken harcadığı enerji farklıdır ve pek çok faktörün etkisine açıktır. Bu fark, metabolizmanızın çalışmasıyla ilgilidir. Yaşam boyu sağlıklı kilo verimi, kilo kazanımı ve kilo koruma için metabolizma hızının bilinmesi gerekir. “Su içsem yarıyor, benim metabolizmam yavaş!” cümlesi, oldukça sık dile gelir; fakat kişi, metabolizmasını etkileyebilecek faktörleri değerlendirmelidir. Bu faktörler; yaş, cinsiyet, hormonal durumlar, menopoz, kişinin egzersiz seviyesi ve kalıtımsal özellikleridir.
BMH'nı Etkileyen Etmenler:
Yaş: Yaşın ilerlemesiyle BMH yavaşlar. Gençlerde BMH değerleri yüksek iken, yaş ilerledikçe bu değerler azalır. Yaş ilerlemesinde menopoz gibi hormonal etkilerin yanında; yağ yüzdesinin artması, hareketin azalması gibi birçok faktör de metabolizma hızını etkiler.
Genetik: Özellikle ailesinde kilo fazlalığı bulunan kişiler, kilo almaya daha yatkındır yani bu kişilerde BMH yavaşlar.
Cinsiyet: Erkek ve kadınların vücut bileşimleri farklıdır. Erkeklerde kadınlara göre yağ oranı düşük, kas oranı yüksek olduğundan dolayı, erkeklerde metabolizma hızı kadınlara göre daha hızlıdır.
Diyet: Uzun süre kilo alıp vermek, sık sık diyet yapmak, sağlıksız zayıflama yöntemleri uygulayarak hızlı kilo vermek gibi faktörler sonucunda metabolizma hızı yavaşlar.
Vücut ısısı: Vücut ısısının yükselmesi, metabolizma hızını artırır.
Gebelik dönemi: Kadınlarda bu dönemde kan hacminin ve kalp atımının artması sebebi ile metabolizma hızı da artar.
Stres: Stres anında kişinin kasları gergin olur. Bu durumda vücut, kas aktivasyonu için daha fazla kaloriye ihtiyaç duyar.
Diyetin bileşimi: Günlük beslenmesi protein ağırlıklı olan kişilerin metabolizma hızları daha yüksektir.
Uyku durumu: Düzensiz ya da yetersiz uyku, metabolizmayı olumsuz etkileyen durumlardandır.
